# Observability nedir?

**Kategori:** Geliştirme  
**Son güncelleme:** 2026-06-03

Bir sistemin iç durumunu dışarıdan gelen verilerle izleme yeteneğidir.

## Tanım
Observability, karmaşık yazılım sistemlerinin iç dünyasında neler olup bittiğini anlamamızı sağlayan bir gözlem mekanizmasıdır. Sadece bir hata olduğunda uyarı vermekle kalmaz, sistemin neden yavaşladığını veya neden beklenen sonucu vermediğini verilerle açıklar.

## Bir benzetmeyle
Şöyle düşünün: Arabanızın sadece motor arıza ışığının yanması hata takibidir, ancak motorun sıcaklığını, yağ basıncını ve yakıt akışını anlık izleyen gösterge paneli observability sağlar.

## Nasıl çalışır?
Sistemden gelen loglar, metrikler ve izleme verileri toplanır. Bu veriler birleştirilerek sistemin sağlık durumu görselleştirilir. Böylece sorun henüz kullanıcıya yansımadan tespit edilebilir.

## Nerede kullanılır?
Büyük sunucu ağlarında ve yapay zeka modellerinin performansını izlemek için kullanılır. Özellikle sistemin nerede tıkandığını bulmak için kritik bir araçtır.

## Sık karıştırılanlar
Genellikle sadece hata kaydı tutmak olan 'monitoring' ile karıştırılır, ancak observability sistemin neden hata verdiğini anlamaya odaklanır.

## Sıkça sorulanlar

**Neden sadece hata kaydı tutmak yetmiyor?**  
Hata kaydı sorunu söyler ama nedenini açıklamaz, observability ise sistemin içindeki tüm adımları görmenizi sağlar.

**Her sistem için gerekli mi?**  
Basit uygulamalar için abartı olabilir ancak çok sayıda parçadan oluşan yapay zeka sistemlerinde hayati önem taşır.

## İlgili terimler
- [Observability](/dictionary/observability/)
- [State Management](/dictionary/state-management/)
- [Data Pipeline](/dictionary/data-pipeline/)
- [API](/dictionary/api/)

---
Kaynak: TreScout Teknoloji Sözlüğü · https://trescout.com/dictionary/observability/
TreScout her gün GitHub, Hacker News ve HuggingFace trendlerini Türkçe özetler.